Bài viết tổng hợp nhưng dài quá. Tóm lại 3 thứ làm cho Sing giàu mạnh là MPH (meritocracy, pragmatism, honesty) tức là chế độ nhân tài, thực dụng, và trung thực. Sau này Hàn cũng dùng meritocracy tổ chức các kì thi công chức để tuyển người có thực lực cho chế độ. Còn nói thể chế tư bản, + sản, xhcn hay gì gì thì cũng ko chính xác cho trường hợp của Sing.
Sing nó trả lương RẤT cao cho công chức nhằm tránh hối lộ. Tuyển mộ cũng rất khó qua các bài kiểm tra từ năng lực, kinh nghiệm, học vấn chứ ko phải 1 người làm quan cả làng được nhờ.
Bài viết cứ nói những năm 60 Sing la 1 làng chài nghèo thì chưa đủ. Diệu hiểu rõ vị trí địa lý của Sing ở ngay xích đạo tức nóng nực và cần nhiều năng lượng mới có thể công nghiệp hóa. Cho nên cái đầu tiên Diệu làm là máy lạnh hóa bán đảo Sing. Cái này chính Diệu cũng đã nói trong buổi phỏng vấn năm 2010. Cái thực dụng của lãnh đạo Sing ko phải ở chỗ câu nói hòa giải chung sống giữa dân Hán và dân Mã lai, Ấn độ ko thôi, mà nằm ở cái hiện thực là phải mát lạnh cho cả cái bán đảo để dân thoải mái lao động. Diệu đi bước đầu trong việc giải bài toán năng suất lao động = máy lạnh hóa toàn cõi Sing. VN hiện giờ thì EVN báo lỗ và nghĩ đến tăng giá điện??? Trong những talk show của bọn Tàu tụi nó cũng đã nhắc đến khả năng công nghiệp hóa của VN là khó vì thiếu điện! Samsung, Honda VN đặt nhà máy ở miền bắc cụ thể Bắc Ninh, Quảng Ninh là vì nó gần nhà máy điện + mùa đông mát lạnh -> nguồn điện dồi dào, liên tục, mùa đông lạnh cho tăng hiệu suất lao động. Cứ xem bản đồ các nhà máy điện lớn nhất VN sẽ thấy tập trung ở tỉnh/vùng nào.
Những năm 60 các nước châu Á lò mò tìm đường phát triển kinh tế: Hàn lo tàu bè, logistics; Nhật điện tử, xe hơi, Đài điện tử/bán dẫn, HK may mặc/plastic... còn Sing thì lợi dụng vị trí để làm cảng biển và các dịch vụ dầu khí, và khi có tiền rồi thì làm trung tâm ngân hàng để giữ nguồn tiền ở lại Sing và giúp các tập đoàn tái đầu tư khu vực châu Á. Nói chung nó có lối đi riêng và rất thực tế, phát triển từ thế mạnh địa lý, con người của đảo.